Het ongezegde in de Raad van Toezicht: over macht, spanningsvelden en het échte gesprek

Op dinsdag 19 mei organiseert VTO3 een lunchcollege met Marilieke Engbers. Als onderzoeker, auteur en ervaren begeleider van zelfevaluaties in onder meer kinderopvang en onderwijs, houdt zij zich al jaren bezig met de dynamiek van toezicht, leiderschap en macht. Tijdens dit lunchcollege neemt zij je mee in het spanningsveld tussen twee ogenschijnlijk tegenstrijdige perspectieven in het toezichthouden: het agency-denken, waarin controle, afstand en objectieve toetsing centraal staan, en het stewardship-denken, waarin vertrouwen, samenwerking en het functioneren van de organisatie als sociaal systeem leidend zijn. In de praktijk zijn beide perspectieven nodig. Juist in de werkgeversrol van de Raad van Toezicht kan die spanning echter scherp voelbaar worden. Hoe blijf je in verbinding met de bestuurder en neem je tegelijk, waar nodig, een duidelijke formele positie in, bijvoorbeeld bij het beoordelen van het functioneren of het vaststellen van het honoreringsbeleid?

In dit college verkent Marilieke Engbers hoe toezicht zich in de praktijk beweegt tussen verschillende, soms botsende paradigma’s. Wat betekent dat voor jouw rol als toezichthouder? Welke invloed heeft jouw eigen verhouding tot macht op de manier waarop je toezicht houdt? En hoe voorkom je dat vertrouwen omslaat in handelingsverlegenheid op momenten waarop de raad juist duidelijkheid en normstelling moet laten zien? En hoe werken de ontwikkelingen in het onderwijs en de kinderopvang door in de boarddynamiek.

Daarnaast staat zij stil bij vragen als:

• Waarom blijven bepaalde onderwerpen in raden onbesproken?

• Wat vraagt het van een raad om een open spreek- en conflictklimaat te creëren?

• Hoe vaak vergader je en is de bestuurder daar altijd bij?

• Hoe ziet een goede jaaragenda eruit?

• Hoe zorg je voor cohesie als er een conflict is?

Er is specifieke aandacht voor het voeren van het ‘echte gesprek’ in de raad: het gesprek waarin ruimte is voor verschil van inzicht, reflectie op gedrag en het bespreekbaar maken van wat normaal gesproken onbesproken blijft.