Handreikingen

Wettelijk vastgelegd is dat alle leden van het toezichthoudende orgaan hoofdelijk aansprakelijk zijn. Dit houdt in dat alle toezichthouders in beginsel aansprakelijk zullen zijn voor de daden van de andere individuele leden.

Het benoemen van de bestuurder in functie en het vastleggen van de afspraken die over de uitoefening van de functie zijn gemaakt en bevestigd.

De Algemene Ledenvergadering is het hoogst besluitenvormende orgaan binnen de vereniging VTO3

Veel organisaties in de publieke sector (kinderopvang en onderwijs) hebben de juridische vorm van een stichting of een vereniging. Een stichting/vereniging moet een bestuur hebben (op basis van burgerlijk wetboek); omdat er vaak sprake is van een meerhoofdig bestuur wordt hiervoor vaak de term 'Raad van Bestuur’ en/of College van Bestuur gebruikt.

Een bestuursmodel typeert de wijze waarop het bestuur van een organisatie/instelling is ingericht. De besturing van publieke organisaties is bij wet geregeld door middel van een scheiding in functie tussen bestuur en intern toezicht.
Er zijn meerdere varianten in bestuursmodellen waarin deze scheiding vorm wordt gegeven:

Two-tier model: een raad van toezicht/RvC met een raad van bestuur/college van bestuur

One- tier: een dagelijks en algemeen bestuur (ook wel raad van beheer of toezichthoudend deel van het bestuur).

Bestuur met directie: in de vorm van het traditionele delegatie- of instructie-bestuursmodel.

Boardroom dynamics hebben betrekking op de onderlinge verhoudingen tussen toezicht en bestuur en op de onderlinge verhoudingen binnen de RvT.

De Cao Bestuurders Funderend Onderwijs wordt afgesloten door VTO3 (werkgeverspartij) en de Vereniging van Onderwijsbestuurders (VvOB) (werknemerspartij).

Collegiale consultatie is een georganiseerde vorm van gesprekken met collega-RvT’s waarbij informatie en adviezen worden uitgewisseld en problemen besproken.

Een commissie kan meer gericht, meer gedetailleerd en meer gebaseerd op specifieke expertise in gesprek gaan met bestuur en staf. Een commissie heeft geen eigen bevoegdheid, maar is adviserend ten opzichte van de RvT als geheel.

Digitale veiligheid is een steeds belangrijk aspect in het dagelijks leven, en dus ook in de kinderopvang en het onderwijs. Het is daarom belangrijk om digitale veiligheid integraal te benaderen in het veiligheidsbeleid en -plan.

Diversiteit is ruimte geven aan verschillen in opvattingen, overtuigingen, identificaties en levensvormen en via dialoog verschillende, mogelijk tegenstrijdige perspectieven, bespreken, respecteren en in de praktijk tot uiting laten komen. (Deze definitie geldt binnen de context van een onderwijs- en/of kinderopvangorganisatie)
Toezichthouden in het onderwijs en de kinderopvang gebeurt vanuit maatschappelijk perspectief. Toezien vanuit maatschappelijk perspectief start met een goede aansluiting van de Raad van Toezicht bij de maatschappelijke context van de onderwijs- en kinderopvanginstelling. De Raad van Toezicht moet ervoor zorgen dat de leden van de Raad van Toezicht oog en oor hebben voor en stem geven aan de diversiteit in maatschappelijke achtergronden en vraagstukken waarmee de instelling – intern en extern – te maken heeft. Dat uitgangspunt kan zich vertalen in zowel de samenstelling als het functioneren van de Raad van Toezicht.

De Raden van Toezicht (RvT) houden toezicht op de financiën van een onderwijsinstelling. Zij moeten erop toezien dat hun besturen het geld voor de goede doelen (bijv. basisvaardigheden) inzetten en de gewenste resultaten behalen: de doelmatige besteding van middelen. In het jaarverslag leggen de RvT's hierover verantwoording af. Doelmatigheid is een onderdeel van het externe financiële toezicht.

Het stapsgewijs en planmatig ontwikkelen van de kwaliteit van het toezicht via een georganiseerde reflectie.

Extern toezicht wordt vaak uitgevoerd op basis van wet- en regelgeving. De wetgever delegeert deze taak naar uitvoeringsorganisaties zoals de onderwijsinspectie en de GGD.

Door middel van fiscale beheersmaatregelen kan een instelling fiscale risico’s voorkomen. Voor toezichthouders is het van belang om in beeld te hebben hoe de fiscale (risico)beheersing van hun organisatie is vormgegeven.

Funderend onderwijs is de verzamelnaam voor het primair onderwijs en het voortgezet onderwijs in Nederland.

De gesprekcyclus RvT-bestuurder zijn de gesprekken die RvT en bestuurder met elkaar voeren op vastgelegde momenten in de agenda gedurende het jaar. Dit omvat in ieder geval het evaluatie- en ontwikkelgesprek in het begin van het jaar gevolgd door het beoordelings- en salarisgesprek voor de zomer en in de tweede helft van het jaar een voortgangsgesprek.

Goed toezicht betekent dat er systematisch en op basis van beleid toezicht wordt gehouden op de doelstellingen, activiteiten en resultaten van een organisatie. Goed toezicht draagt bij aan de continuïteit en kwaliteit van kinderopvang en onderwijs en daarmee aan de ontwikkeling en ontplooiing van kinderen, leerlingen en studenten.

Goed werkgeverschap betekent het bieden van een positieve en respectvolle werkomgeving voor werknemers. Dit omvat onder meer het bieden van een eerlijk salaris, goede werkomstandigheden, duidelijke verantwoordelijkheden en doorgroeimogelijkheden, en het ondersteunen van het fysieke en emotionele welzijn van de werknemers. Het betekent ook het naleven van arbeidsrecht en wettelijke verplichtingen, zoals het naleven van gelijke kansen en het voorkomen van discriminatie en intimidatie op het werk.

Governance, ook wel een deugdelijk (ondernemings)bestuur, gaat over het bestuur van een instelling/organisatie en het toezicht daarop. Een goede governance waarborgt goede onderlinge verhoudingen tussen bestuurders, toezichthouders, medezeggenschapsorganen en andere stakeholders.

In een governancecode staan eigen afspraken binnen de sector om de kwaliteit van bestuur en toezicht te verbeteren. 

De samenwerking en het samenspel tussen RvT, het bestuur en de medezeggenschap. Ieder vanuit zijn eigen rol, verplichtingen en bevoegdheden.

De vergoeding die aan óf de bestuurder óf de toezichthouder wordt toegekend conform de richtlijnen van VTO3. Wil je oudere versies inzien? Stuur dan een e-mail naar bureau@vto3.nl.

De HR-cyclus of HRM-cyclus is een zichzelf herhalend operationeel proces op het gebied van HR-management. Simpeler gezegd bevat een HR-cyclus alle vaste momenten waarop je als RvT in gesprek gaat met je bestuurder. Deze gesprekken gaan voornamelijk over doelen, prestaties, ontwikkeling en ambities.

In het informatieprotocol beschrijft de RvT de mogelijke vormen van informatievoorziening, de kwaliteitscriteria van de informatie en de onderwerpen waarover de RvT geïnformeerd dient te worden. Ook kan in het informatieprotocol beschreven worden in welke bijzondere omstandigheden de RvT geïnformeerd dient te worden.

Het toekennen van het salaris aan de bestuurder in kinderopvang en onderwijs conform de cao bestuurders funderend onderwijs en de arbeidsmarktrichtlijn kinderopvang.

Met instrumenten voor goed toezicht borg je als RvT/RvC dat het intern toezicht op orde is en systematisch wordt uitgevoerd.

Het begrip 'intern' verwijst naar toezicht 'binnen' een organisatie/instelling. Deze taak komt meestal toe aan een Raad van Toezicht of Raad van Commissarissen. Intern Toezicht wordt gepositioneerd ten opzichte van extern toezicht, dat doorgaans wordt uitgevoerd door overheidsorganisaties, zoals de Inspectie voor de Gezondheidszorg of de Onderwijsinspectie.

Op basis van het jaarplan van het bestuur en het toetsingskader kan een jaaragenda worden vastgesteld, waarin de belangrijkste thema’s een plaats krijgen. In de agenda van het reguliere overleg is steeds duidelijk wat de aard van de bespreking is, zodat de verschillende rollen helder zijn.

Een kindcentrum (KC) of integraal kindcentrum (IKC) is een voorziening voor kinderen van 0 tot 13 jaar, waar zij komen om te leren, spelen en te ontwikkelen. Binnen een kindcentrum is er een vergaande samenwerking tussen opvang en onderwijs.

Onderwijs en kinderopvang zijn van grote maatschappelijke waarde. Er gaat veel publiek geld in om. Je ziet toe op optimale besteding van deze middelen en dat ze bijdragen aan kwalitatief goed onderwijs en kinderopvang.

De Raad van Toezicht vervult een publieke taak en ziet erop toe dat de organisatie haar maatschappelijke opgave op een verantwoorde, integere en doelmatige wijze uitvoert. Denk daarbij aan opgaven als kwalitatief goede en veilige opvang of onderwijs, toegankelijkheid, continuïteit, doelmatige inzet van middelen en een evenwichtige afweging van de belangen van personeel, ouders en leerlingen of studenten.

De RvT legt jaarlijks verantwoording af in haar bijdrage aan het jaarverslag van de organisatie. Daarin verantwoordt zij haar functioneren en acteren in relatie tot de toezichtvisie en het toezichtkader. Dat doet zijn met het oog op het publieke belang en de stakeholders.

De medezeggenschapsraad is een zelfstandige adviescommissie, die inspraak heeft op de doelstellingen en inrichting van organisatie/instelling. In deze commissie zitten mensen die bij de organisatie/instelling betrokken zijn (personeel, ouders en leerlingen/studenten).

Onboarding is het proces waarbij een nieuwe bestuurder en/of lid van de RvT kennismaakt met de organisatie/instelling en d.m.v. een programma zich onderdeel gaat voelen van de organisatie/instelling.

Onderwijskwaliteit is een regelmatig terugkerend onderwerp in het nieuws. Om de onderwijskwaliteit te verbeteren wordt er veel onderzoek gedaan naar wie er invloed heeft op die kwaliteit en welke rol deze actor daarin speelt. Kwaliteit van bestuur is een van de factoren die veel aandacht krijgt en in het verlengde daarvan de Raad van Toezicht (RvT). Het is voor de RvT dus ook belangrijk om toezicht op onderwijskwaliteit te houden.

De komst van de onderwijsregio’s verandert de manier waarop besturen samenwerken aan thema’s zoals arbeidsmarktbeleid, professionalisering en het opleiden van leraren. Omdat vrijwel alle schoolbesturen deelnemen aan een onderwijsregio, wordt deze samenwerking een steeds belangrijker onderdeel van de strategische en bestuurlijke agenda. Dit raakt direct aan de toezichthoudende verantwoordelijkheid van Raden van Toezicht.

Een belangrijke ontwikkeling is dat er steeds meer gevraagd wordt naar een strategische aanpak van het personeelsbeleid: een strategisch HR-beleid. Strategisch HR-beleid is een onderwerp van de professionele dialoog tussen bestuur en intern toezicht.

Is het geheel van activiteiten die gericht is op de professionele ontwikkeling van de RvT/RvC als team en de ontwikkeling van de individuele leden.

Remuneratie betekent beloning of honorering. Remuneratie is onderdeel van het ‘remuneratiepakket’ of honoreringspakket. Doorgaans bevat dit pakket salarisvergoedingen en overige vaste vergoedingen op jaarbasis.

Dat is de commissie die is samengesteld uit leden van de RvT/RvC die voorstellen doet aan de RvT/RvC over de beloning en de overige arbeidsvoorwaarden van het bestuur.

Scholen moeten ervoor zorgen dat een kind dat extra begeleiding en ondersteuning nodig heeft, altijd een passende plek krijgt. In regionale samenwerkingsverbanden werken gewone scholen en scholen uit het speciaal onderwijs samen. Het samenwerkingsverband maakt afspraken over welke begeleiding de reguliere scholen bieden, welke leerlingen een plek krijgen in het speciaal onderwijs en over de verdeling van de ondersteuningsmiddelen. In totaal zijn er bij de invoering van passend onderwijs 152 samenwerkingsverbanden opgericht: 77 in het primair onderwijs (po) en 75 in het voortgezet onderwijs (vo).

Stakeholders (belanghebbenden) zijn mensen of partijen/organisaties die een belang en/of positie hebben ten opzichte van de betreffende organisatie/instelling. Het woord stakeholders wordt vaak gebruikt naast het begrip share-holders (= aandeelhouders).

Dit zijn voorbeelden die je kunt gebruiken om eigen statuten en reglementen op te stellen. De voorbeeldstatuten en -reglementen worden niet in een Wordversie geleverd. Dit heeft te maken met het feit dat deze voorbeelden opgesteld zijn door een notaris en juridisch correct zijn. Wij kunnen niet verantwoordelijk zijn voor wijzigingen die door u doorgevoerd worden maar waar wel het stempel van het notariskantoor op staat.

Gebruikte afkortingen in de titels

abo = Algemeen Bijzonder Onderwijs

oo = Openbaar Onderwijs

po = Primair Onderwijs

vo = Voortgezet Onderwijs

De RvT formuleert op basis van de toezichtvisie, de strategische agenda van de organisatie en de belangrijkste interne en externe uitdagingen de thema’s, vraagstukken, onderwerpen waarop het toezicht met name gericht zal zijn: het toezichtkader. De RvT formuleert daarbij criteria, ijkpunten, doelstellingen die gebruikt zullen worden bij het beoordelen van de resultaten: het toetsingskader.

In de toezichtvisie formuleert de RvT de uitgangspunten die zij hanteert bij het uitvoeren van het toezicht. Wat zijn de belangrijkste kernwaarden, met welke blik kijkt de RvT? Op welke wijze sluit de RvT aan bij de belangrijkste elementen uit de missie en visie van de organisatie.

Dit is het benoemingsproces van een bestuurder en/of toezichthouder op basis van een vastgesteld openbaar profiel in overleg met een medezeggenschapsorgaan.

De WNT maximeert de bezoldiging en de ontslagvergoeding van topfunctionarissen bij instellingen met een publieke taak. De beloningsgegevens moeten ook worden gepubliceerd. Statutair bestuurders en commissarissen/leden van de raad van toezicht worden aangemerkt als topfunctionaris, maar ook andere leidinggevenden kunnen onder deze definitie vallen.

Alle wetten waarin bepalingen zijn opgenomen die formele taken bevoegdheden en verantwoordelijk van intern toezicht regelen. Naast het wettelijk kader functioneert het toezicht binnen het kader van sectorale governancecodes. Dit zijn eigen afspraken binnen de sector om de kwaliteit van bestuur en toezicht te verbeteren. 

Zelfevaluatie is het proces van het systematisch observeren, analyseren en verbeteren van eigen acties of resultaten. Dit gebeurt op individueel en teamniveau.