Een externe reviewcommissie van experts op het gebied van toezicht en onderwijs (wetenschappers en vakgenoten) heeft op verzoek van de Inspectie van het Onderwijs naar haar werkwijze gekeken, met als hoofdvraag: in hoeverre draagt de huidige werkwijze van de inspectie bij aan effectief toezicht?
Aanleiding is het gekrakeel over het risicogestuurd toezicht in politiek en media, begin 2025. In afzonderlijke papers hebben de experts opgeschreven hoe zij vanuit hun perspectief kijken naar de effectiviteit van de huidige toezichtmix. In het rapport geven ze ook hun gedeelde beeld. Daarbij doet de reviewcommissie aanbevelingen voor extra verbeteringen in het toezicht.
Volgens de reviewcommissie is de huidige werkwijze van de inspectie wel degelijk effectief: ‘De inspectie beschikt over veel data en inzichten en past die op een doordachte wijze toe in de verschillende toezichtactiviteiten (zowel in de waarborgfunctie, als in de stimulerende en agenderende rol). Zij past daarbij een risicogerichte benadering toe, vergelijkbaar met andere toezichthouders. Zij doet dat bovendien binnen de bepalende kenmerken van het onderwijsstelsel, te weten de in de grondwet vastgelegde vrijheid van onderwijs.’
De commissie spreekt daarbij waardering uit voor de professionele wijze waarop de toezichtmix is vormgegeven. De roep om meer fysiek toezicht op individuele scholen vindt de commissie begrijpelijk, maar ze ziet ook dat de focus op periodieke bezoeken aan alle scholen bij gelijkblijvende middelen ten koste zal gaan van het toezicht op schoolbesturen en het stelseltoezicht.
De reviewcommissie doet twee aanbevelingen om het onderzoek naar de precieze grondoorzaken van de dalende leerprestaties verder te verdiepen en om te onderzoeken welke interventies binnen en buiten het onderwijsdomein deze oorzaken het beste kunnen wegnemen.
De overige aanbevelingen hebben betrekking op de ontwikkeling van een prioriteringskader voor de inzet van capaciteit, het structureel opvolgen van bevindingen uit thematisch onderzoek en uit De Staat van het Onderwijs, het versterken van de samenhang in het toezicht en het daarmee voorkomen van tegenstrijdige prikkels, en ten slotte het onderzoeken of bij toezicht de technologische mogelijkheden zoals bijvoorbeeld AI beter kunnen worden benut.