De themacommissie bestuurlijke en regionale samenwerking van de VO-raad heeft handvatten en tips opgesteld voor schoolbesturen om in het jaarverslag samenwerking op een goede manier te verantwoorden.
Deze verantwoording is een van de nieuwe eisen in de geactualiseerde governancecode om lid te kunnen worden van de VO-raad: ’Het bestuur legt via het jaarverslag verantwoording af over de wijze waarop door middel van samenwerking invulling wordt gegeven aan de brede maatschappelijke verantwoordelijkheid.’ De tips zijn:
Neem uitgangspunten voor samenwerking op. Benoem de visie van het bestuur op samenwerking in het algemeen en in de regio specifiek. Waarom is het nodig? En wat is nodig in de regio? Dit laat ook zien welke verhouding de organisatie tot andere besturen en partners in de regio inneemt.
Laat de verscheidenheid aan samenwerkingsvormen en thema’s zien. Er wordt samengewerkt op veel verschillende thema’s en in veel verschillende vormen. Laat dat ook zien in het jaarverslag. Denk daarbij aan de volgende thema’s: samenwerkingsverband, onderwijsregio, jeugdzorg, nieuwkomersonderwijs, (gedeelde) huisvesting, onderwijsaanbod, techniekonderwijs, leerlingdaling, enz. Dit laat een breed palet zien en toont dat de complexiteit groot is.
Besteed aandacht aan wat samenwerking heeft opgeleverd. Geef aan wat de samenwerking betekent voor leerlingen in de eigen organisatie, voor de regio of voor de maatschappij. Het helpt om hier concrete voorbeelden te benoemen, dat maakt de bijdrage in het kader van de maatschappelijke verantwoordelijkheid tastbaar. Dit kan ook helpen in gesprek met anderen binnen en buiten je eigen organisatie om het belang van samenwerking aan te geven.
Benoem uitdagingen of wat bewust niet is gedaan. Benoem niet enkel wat al goed gaat in het jaarverslag. Het is ook goed om aandacht te besteden aan de uitdagingen in de regio of specifiek voor de organisatie in dat kader. Ook kan in worden gegaan op wat bewust niet is gedaan of waar misschien beter mee gestopt kan worden.
Benoem concrete rollen. Door te benoemen welke specifieke rollen worden ingenomen in samenwerkingen, zoals penvoerderschap, wordt inzichtelijk gemaakt op welke manier verantwoordelijkheid wordt genomen in de regio.
Geef aan hoe samenwerking zich ontwikkelt. Wanneer bepaalde samenwerkingsvormen anders worden ingericht of ingezet, is het nuttig dat te benoemen: samenvoeging met andere samenwerkingsvorm, stopzetten, doorontwikkelen.
Reflecteer zelf of met samenwerkingspartners. Door bewust te reflecteren op samenwerking in het kader van de maatschappelijke verantwoordelijkheid wordt meer waarde gegeven aan het opstellen van het jaarverslag. Reflecteer zelf binnen de organisatie of met samenwerkingspartners op de samenwerking, of vraag betrokkenen te reflecteren op jullie samenwerking. Benoem ook welke acties er gekoppeld worden aan de reflectie. Wat gaat anders worden gedaan? Welke volgende stap kan gezet worden? Het creëert bewustwording bij jezelf en anderen in de organisatie of de omgeving van de organisatie en helpt intern het gesprek te voeren.
Kies een vorm die passend is. Iedere organisatie is anders en daarmee is ook elk jaarverslag anders. Kies een invulling die goed bij de organisatie past qua vorm, omvang, enz. Je hoeft niet alle adviezen mee te nemen, maar kies welke een toevoeging zijn voor jouw organisatie en welke helpen bij het invulling geven aan de brede maatschappelijke verantwoordelijkheid.