Kennismakingsinterview Emmeline Bijlsma

‘De maatschappelijke opdracht moet altijd centraal staan’

Sinds 1 september is Emmeline de nieuwe uitvoerend bestuurder van VTO3. Wie is zij, wat drijft haar en waarom koos zij voor VTO3? In dit kennismakingsinterview vertelt Emmeline over haar loopbaan in de kinderopvang, haar maatschappelijke betrokkenheid en haar visie op intern toezicht. Ook blikt zij vooruit op haar eerste periode bij VTO3.

Wie is Emmeline?

“Ik ben 56 jaar en ik woon in Amsterdam met mijn partner, met wie ik al 26 jaar samen ben, en onze twee kinderen. Ik ben geboren en getogen in Zandvoort. Horeca en toerisme waren altijd dichtbij, mijn eerste bijbaantje was in de horeca. Mijn ouders vonden het belangrijk dat je iets bijdraagt aan de samenleving. Als je lid was van een vereniging, hielp je mee in een commissie of bestuur. Dat kreeg ik echt met de paplepel ingegoten. Op mijn vijftiende zat ik al in het jeugdbestuur van de hockeyclub. We organiseerden toen zelfstandig een toernooi van een heel weekend, inclusief overnachtingen en feesten. Als ik daarop terugkijk, denk ik: jonge mensen kunnen heel veel als je ze de ruimte en het vertrouwen geeft.”

Welke opleidingen en ervaringen hebben jou gevormd?

“Ik heb de Hoge Hotelschool in Maastricht gedaan en daarna Politicologie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Die combinatie zegt veel over hoe ik naar mijn werk kijk. Vanuit de hotelschool heb ik gastvrijheid, klantgerichtheid en zakelijk denken meegekregen. Politicologie sluit aan bij mijn belangstelling voor maatschappelijke vraagstukken. Ik vind het belangrijk dat mijn werk ertoe doet.

Verbetergerichtheid is ook echt een rode draad in mijn werk. Ik kijk steeds naar wat beter kan. Dat deed ik al bij mijn eerste baan bij de overheid. Binnen anderhalve maand dacht ik: dit moet eigenlijk gewoon heel anders. Mijn leidinggevende gaf mij vervolgens de ruimte om daarmee aan de slag te gaan. Dat typeert mij wel: steeds zoeken hoe je met dezelfde inzet een beter resultaat kunt bereiken.”

Wat drijft jou in je werk?

“Mijn belangrijkste drijfveer is rechtvaardigheid. Kinderen en jongeren hebben er recht op dat zij zich kunnen ontwikkelen en een goede basis meekrijgen. Dat gebeurt zowel in het onderwijs als in de kinderopvang. Daar ligt mijn hart.

Ik vind dat we niet te gemakkelijk mogen accepteren dat de kwaliteit onder druk staat. Kinderen hebben recht op goede begeleiding en goed onderwijs. Volwassenen en organisaties hebben de verantwoordelijkheid om daarvoor te zorgen.

Daarnaast krijg ik veel energie van mensen. Een hele dag alleen achter een computer zitten, is niet mijn ideale werkdag. Ik werk graag met een groep mensen aan een gezamenlijk resultaat. Het hoeft niet onmiddellijk te lukken en het mag moeite kosten, maar ik vind het belangrijk dat we samen ergens naartoe werken en daadwerkelijk iets opbouwen of verbeteren.”

Hoe ben je in de kinderopvang terechtgekomen?

“Toen mijn kinderen naar de kinderopvang gingen, zag ik een sector die maatschappelijk heel relevant was, maar op sommige punten ook zakelijker en professioneler kon werken. Ik ben gaan solliciteren en werd uiteindelijk bestuurder van een kinderopvangorganisatie.

De kinderopvang bleek een ontzettend interessante sector. Er komt veel meer bij kijken dan alleen de dagelijkse opvang van kinderen. De sector heeft te maken met uitgebreide wet- en regelgeving, publieke financiering, ondernemerschap, kwaliteit, personeelsvraagstukken en maatschappelijke verwachtingen.

Ik heb er perioden van sterke krimp en financiële onzekerheid meegemaakt, maar ook jaren van enorme groei en personeelstekorten. Daarna raakte ik betrokken bij de brancheorganisatie, onder meer door de lobby rondom de Stint. Toen daar de functie van directeur vrijkwam, bleek dat een passende volgende stap. Ik begon op 1 maart 2020. Enkele dagen later moest de kinderopvang vanwege corona sluiten. Dat was een heftige vuurdoop. Daarna volgden onder meer de discussies over de financiering en de toekomst van het kinderopvangstelsel. Het waren intensieve, maar ook bijzonder interessante jaren.”

Waarom heb je voor VTO3 gekozen?

“Mijn hart ligt bij jonge mensen en hun ontwikkeling. Ik vind het echt belangrijk dat onze nieuwe toekomstige generaties een mooie toekomst voor zich hebben. En dat we ze ook een goede basis meegeven. En dat doen we in kinderopvang en onderwijs. VTO3 biedt mij de mogelijkheid om vanuit een andere positie naar de hele breedte van dat maatschappelijke veld te kijken. Bovendien zijn zowel intern toezicht als VTO3 volop in ontwikkeling. Dat past bij mij.”

Wat maakt intern toezicht volgens jou waardevol?

“Voorop staat de maatschappelijke opgave. Kinderopvang en onderwijs behoren van uitstekende kwaliteit te zijn. Zij bieden immers het fundament waarop kinderen en jongeren zich kunnen ontwikkelen en ontplooien. Die maatschappelijke opdracht van hun organisatie moeten toezichthouders steeds voor ogen houden.

Als bestuurder heb ik ook zelf ervaren hoe waardevol een goed functionerende Raad van Toezicht kan zijn. In moeilijke perioden moet je op elkaar kunnen vertrouwen. De raad vervult de werkgeversrol en de controlerende rol, maar was voor mij ook een belangrijk klankbord. De verschillende achtergronden en deskundigheden binnen de raad hielpen mij om vraagstukken vanuit meerdere perspectieven te bekijken.

Voor een goed samenspel zijn openheid en vertrouwen essentieel. Bestuurder en toezichthouders moeten moeilijke onderwerpen bespreekbaar kunnen maken en elkaar durven aanspreken. Dat geldt ook binnen de Raad van Toezicht zelf. Bij iedere wisseling in het bestuur of de raad moet de onderlinge dynamiek zich opnieuw vormen. Dat maakt zo’n periode kwetsbaar, maar biedt ook kansen.”

Welke ontwikkelingen vragen volgens jou aandacht van toezichthouders?

“In de kinderopvang zal de wijziging van het financieringsstelsel de komende jaren veel aandacht vragen. Dat is een omvangrijke verandering die niet alleen veel vraagt van bestuurders, maar ook van toezichthouders.

In het onderwijs blijft de kwaliteit een belangrijk aandachtspunt. Vrijwel ieder strategisch of organisatorisch vraagstuk moet uiteindelijk worden verbonden met de vraag: hoe draagt dit bij aan goed onderwijs? Daarbij moeten toezichthouders ook goed zicht houden op de omgeving van de organisatie en op wat leerlingen, ouders, medewerkers en andere belanghebbenden nodig hebben.

Daarnaast vind ik diversiteit binnen intern toezicht belangrijk. Dan gaat het om leeftijd, culturele achtergrond en geslacht, maar ook om opleidingsniveau en manieren van denken. Bestuurlijke en toezichthoudende functies worden vaak vervuld door hoogopgeleiden. Daardoor bestaat het risico dat andere perspectieven onvoldoende vertegenwoordigd zijn. Een diverse Raad van Toezicht heeft meer voelsprieten in de samenleving en kan de maatschappelijke opdracht vanuit verschillende invalshoeken bekijken.”

Wat wil je in je eerste periode bij VTO3 vooral doen?

“Mijn eerste opdracht is goed luisteren en mij grondig oriënteren. Ik vorm doorgaans snel een beeld, maar wil dat in deze fase juist bewust nog even uitstellen. Eerst wil ik begrijpen wat er speelt, welke opvattingen er zijn, hoe de organisatie werkt en waar de kansen liggen.

Ik ben vooral benieuwd hoe leden hun eigen rol als toezichthouder zien. Waar lopen zij tegenaan? Wat hebben zij nodig om hun verantwoordelijkheid goed te kunnen vervullen? En welke rol zien zij daarbij voor VTO3?

Ik kijk ernaar uit om onze leden en stakeholders de komende tijd te ontmoeten.”