In het primair en speciaal onderwijs is veel aandacht voor lezen, maar ook spreken, luisteren en gesprekken voeren zou meer doelgerichte aandacht moeten krijgen. Uit de nieuwe landelijke peiling mondelinge taalvaardigheid 2023-2024 (einde basisonderwijs, speciaal basisonderwijs en speciaal onderwijs) blijkt dat het structureel volgen van leervorderingen een aandachtspunt is.
Dit meldt de onderwijsinspectie. Bij de inspectie geven experts aan dat er bij mondelinge taalvaardigheid vaak geen sprake is van expliciete doelen en specifieke instructie. Hierdoor is het voor leerkrachten lastig om doelgericht te werken aan het verbeteren van de vaardigheden van leerlingen.
De peiling mondelinge taalvaardigheid 2023-2024 is afgenomen aan het eind van het basisonderwijs (bo), speciaal basisonderwijs (sbo) en speciaal onderwijs (so, cluster 3 en 4). Uit het onderzoek blijkt dat de luistervaardigheid in het basisonderwijs iets is verbeterd, terwijl de spreekvaardigheid in alle drie onderwijssoorten is afgenomen.
Voor gespreksvaardigheid geldt dat 31 procent van de basisschoolleerlingen, 62 procent van de sbo-leerlingen en 65 procent van de so-leerlingen in dit onderzoek een niveau onder 1F laten zien. Dit is onder het niveau waarop ze goed een gesprek kunnen voeren over alledaagse onderwerpen.
Schoolleiders en leerkrachten zeggen wel veel belang te hechten aan mondelinge taalvaardigheid. Zij richten zich daarbij vooral op de doelen uit de taalmethode en integreren mondelinge taalvaardigheid vaak met andere taaldomeinen (zoals lezen) of zaakvakken. Ook zijn de meeste leerkrachten positief over hun didactisch handelen op het gebied van mondelinge taalvaardigheid. Wel vinden zij dat het domein weinig aandacht krijgt in teamvergaderingen en professionaliseringsactiviteiten. Het onderzoek laat ook zien dat er relatief weinig structurele monitoring plaatsvindt na groep 2.
Professionals op het gebied van mondelinge taalvaardigheid en uit het onderwijs reflecteerden op de resultaten van de peiling en deden suggesties voor verbetering. Deze experts zien dat er een verschil is tussen hoe scholen omgaan met mondelinge taalvaardigheid en met lezen en schrijven. Bij mondelinge taalvaardigheid zijn kennisuitwisseling, expliciete doelen met bijbehorende instructie en structurele monitoring niet vanzelfsprekend. Ook krijgen leerkrachten op dit vlak weinig feedback, waardoor zij wellicht onvoldoende worden uitgedaagd zich hier verder in te bekwamen.