Zo’n 20 procent van de ondernemingsraden in het mbo vindt dat ze onvoldoende invloed heeft op bestuursbesluiten in hun instelling. En er zijn grote verschillen in de facilitering van studentenraden in het mbo, een belangrijk aandachtspunt. Dat blijkt uit de eerste monitor medezeggenschap mbo van het Kohnstamm Instituut en TIAS School for Business and Society.
De medezeggenschap in het mbo bestaat voornamelijk uit twee organen: de studentenraad en de ondernemingsraad. Samen met de raad van toezicht (RvT) en het college van bestuur (CvB) vormen zij de governancedriehoek binnen mbo-instellingen. Het onderzoek naar hun onderlinge functioneren laten een overwegend positief beeld zien. Afgezien van de twee genoemde kritische punten zijn raden tevreden over de samenwerking met de colleges van bestuur en voelen zij zich vaak gehoord.
Wat betreft de CvB’s ervaren zowel ondernemings- als studentenraden doorgaans ruimte om kritisch mee te denken. Ongeveer de helft van de ondernemingsraden ervaart ook dat zij dezelfde doelen nastreven als het CvB, een vijfde ervaart dit juist niet. Studentenraden zijn positiever, zij voelen zich vaker op één lijn met het bestuur.
De samenwerking tussen ondernemingsraden en de RvT’s wordt echter minder positief beoordeeld. Hoewel gesprekken vaak goed verlopen, voelt slechts ongeveer de helft van de ondernemingsraden zich daadwerkelijk gehoord. Dit wijst op ruimte voor verbetering in de relatie tussen medezeggenschap en intern toezicht.
Uit het onderzoek komt verder naar voren dat onvoldoende tijd en ruimte voor het lidmaatschap van een ondernemingsraad of studentenraad het constructieve gesprek binnen de governancedriehoek sterk belemmeren. Waar wél voldoende tijd beschikbaar wordt gesteld, kan het bestuur rekenen op inhoudelijk sterke bijdragen en goed onderbouwde adviezen. Medezeggenschap die serieus wordt ondersteund, kan zich dus ontwikkelen tot een krachtig onderdeel van de organisatie.
Zo is bij studentenraden vrijwel altijd een raadsbegeleider aanwezig, wat helpt bij het begrijpen van complexe stukken en de kwaliteit van het overleg bevordert. Wel ontbreekt vaak de nodige ondersteuning bij het betrekken van de achterban. Minder dan de helft van de studentenraden vindt dat zij voldoende tijd hebben om studenten actief te raadplegen.
Om de medezeggenschap in het mbo te versterken, presenteerde oud-onderwijsminister Robbert Dijkgraaf in 2023 verschillende maatregelen. Eén daarvan is de tweejaarlijkse monitor medezeggenschap mbo. In opdracht van het ministerie van OCW voerde Kohnstamm Instituut in 2025, samen met TIAS School for Business and Society, de eerste meting van deze monitor uit.