De Onderwijsraad heeft op 15 januari 2026 de ‘verkenning welzijn en onderwijs’ gepresenteerd. Centraal staat dat scholen, leraren en schoolleiders niet alleen verantwoordelijk zijn voor de kennisontwikkeling van jongeren, maar ook een cruciale rol kunnen spelen in hun welzijn.
Scholen en opleidingen ervaren dat steeds meer leerlingen en studenten kampen met mentale problemen als depressie, angst, stress, somberheid en onzekerheid. Het onderwijs probeert hierop passend te reageren. Voorzitter Louise Elffers van de Onderwijsraad: ‘Het is zorgelijk en naar dat zoveel jongeren mentale problemen ervaren. De raad vindt dat onderwijs meer mogelijkheden heeft om bij te dragen aan het welzijn van jongeren.’
Verminderd welzijn wordt tot nu toe in onderzoek en beleid vooral benaderd als een individueel mentaal gezondheidsprobleem. Dat zet scholen aan tot een zorggerichte, veelal individuele aanpak, die het onderwijs overvraagt. Zij richten zich op vroegtijdige onderkenning en preventie en ontwikkelen sterke zorgstructuren om leerlingen en studenten passend te ondersteunen. Dat vraagt veel van leraren en mentoren, die vaak het eerste aanspreekpunt zijn voor leerlingen, studenten en hun ouders.
De Onderwijsraad pleit bij beleidsmakers en scholen voor een breder perspectief op verminderd welzijn, zodat ‘onderwijseigen mogelijkheden’ om bij te dragen aan welzijn beter worden benut. De raad benadrukt dat welzijn niet alleen een voorwaarde is om onderwijs te kunnen volgen, maar ook een opbrengst van onderwijs kan zijn.
De raad signaleert dat het onderwijs nu overvraagd wordt vanuit de individueel-diagnostische duiding van afnemend welzijn, terwijl de eigen bijdrage van onderwijs aan het welzijn van jongeren onvoldoende wordt erkend en benut. Onderwijs geeft leerlingen en studenten de ruimte zichzelf, elkaar en de wereld om hen heen te leren kennen en begrijpen en zich ertoe te verhouden. En onderwijs biedt mogelijkheden voor zingeving en kan bescherming bieden tegen maatschappelijke druk.
Welzijn kan dus ook opbrengst zijn van onderwijs als collectief proces. De Onderwijsraad roept beleidsmakers op oog te houden voor dit brede perspectief op afnemend welzijn. De verkenning biedt schoolbestuurders, schoolleiders en lerarenteams handvatten om een ander gesprek te voeren over welzijn en onderwijs.