De Onderzoeksraad voor Veiligheid heeft onderzoek gedaan naar de veiligheid van kinderen in de asielnoodopvang. De onderzoeksraad concludeert dat kinderen in de noodopvang structureel worden blootgesteld aan onveilige leefomstandigheden die ernstige risico’s voor hun (school)ontwikkeling opleveren. De onveiligheid in de noodopvang is niet het gevolg van een crisis die ons ‘zomaar’ overkomt. Bestuurlijke keuzes en het nemen van crisismaatregelen bij structurele problemen veroorzaken deze voortdurende onveiligheid.
De minister van asiel en migratie moet binnen zes maanden de situatie van kinderen in de asielnoodopvang verbeteren, geeft de onderzoeksraad de overheid als ‘urgente aanbeveling’ mee in het ‘rapport Kinderen in nood. Over het normaliseren van onveiligheid voor kinderen in de asielnoodopvang’. Zo’n 7000 kinderen in de asielketen worden opgevangen in een noodopvanglocatie.
De onderzoeksraad roept het kabinet op om uit de ‘crisislogica te stappen en met robuust bestuur de veiligheid in de noodopvang te herstellen’. Dat houdt in dat de rijksoverheid alle betrokken partijen in staat stelt hun taak te kunnen uitvoeren en dat zij actief aan de slag gaat met signalen over veiligheidsrisico’s uit het veld. Voor alle betrokken partijen geldt dat zij vanuit een gezamenlijk belang gaan handelen.
Noodopvang is momenteel gevestigd in leegstaande kantoren, schepen, evenementenhallen en tijdelijke containerwoningen. Jaren geleden begon dit als een ‘tijdelijke oplossing’ vanwege het gebrek aan azc’s. Inmiddels is deze vorm van tijdelijke opvang steeds gebruikelijker: 60 procent van alle opvanglocaties bestaat uit noodopvang. ‘Nederland is hiermee door de ondergrens gezakt’, zegt voorzitter Chris van Dam van de Onderzoeksraad.
De noodopvang levert gevaarlijke situaties op voor kinderen die in strijd zijn met internationale verdragen en waarover in een reeks van rapporten van onder meer inspecties al alarm is geslagen. Zo verhuizen deze asielkinderen zo vaak in korte tijd – met uitschieters tot wel tien keer – dat een normale schoolgang in gevaar komt en zij een totaal gebrek aan vastigheid ervaren.
De onderzoeksraad somt een hele reeks aan klachten op die daardoor ontstaan. Het gebrek aan privacy en zelfstandigheid zorgt voor stress, machteloosheid en een voortdurende alertheid. Onder alleenstaande kinderen – sommigen reizen zonder hun ouders naar Nederland – komt zelfverwonding en suïcidaal gedrag voor. De onderzoeksraad spreekt van ‘structurele verwaarlozing’ in de noodopvang, die ‘moreel onverdedigbaar is in een rechtsstaat’.