Het intern toezicht is volop in ontwikkeling. Van Raden van Toezicht wordt steeds nadrukkelijker verwacht dat zij laten zien hoe zij bijdragen aan de maatschappelijke opgave van de instelling waarop zij toezicht houden. Maar hoe geef je daar concreet invulling aan? Over die vraag gingen toezichthouders met elkaar in gesprek tijdens de regiobijeenkomsten van oktober.
Met de nieuwe lidmaatschapsvoorwaarden van VTOI-NVTK, die per 1 januari 2026 ingaan, krijgt de verantwoording van het intern toezicht meer vorm. Ook aankomende wet- en regelgeving, waarin eisen aan bestuur en toezicht worden geformuleerd, speelt daarin een belangrijke rol. Tijdens de bijeenkomsten spraken we over deze wet. Hoewel de precieze inhoud nog niet bekend is, konden we al wel ingaan op de context en het beoogde doel van OCW. Dat riep meteen veel vragen op: Dat leidde tot een levendige discussie: welk probleem wordt met dit wetsvoorstel eigenlijk opgelost? En zou de sector dit niet beter zelf kunnen regelen? VTOI-NVTK is, net als de sectorraden, in gesprek met OCW over de inhoud van het wetsvoorstel. Zodra daarover meer bekend is, informeren we onze leden.
In gesprek over maatschappelijke verantwoording
Een belangrijk onderdeel van de regiobijeenkomsten was het gesprek over het jaarverslag van de Raad van Toezicht. Hoe ver moet een raad gaan in het verzamelen van informatie om doelmatige bestedingen te beoordelen? Waar ligt de grens tussen toezicht houden en bestuurlijke verantwoordelijkheid? En hoe maak je in het jaarverslag zichtbaar welke keuzes je hebt gemaakt in het belang van de maatschappelijke opgave?
De groepsgesprekken leverden veel nieuwe inzichten op over hoe Raden van Toezicht omgaan met hun maatschappelijke opgave. Wat betekent die opgave precies voor de eigen organisatie, en wie bepaalt eigenlijk wat de maatschappelijke opgave is? De deelnemers wisselden daarover ervaringen uit en gaven een inkijkje in hun eigen werkwijze. Zo starten sommige Raden van Toezicht al in januari met de voorbereiding van het jaarverslag, terwijl anderen pas enkele weken voor oplevering beginnen. Ook verschilt de mate van verdieping sterk: waar de een volstaat met het benoemen van de commissies, beschrijft de ander per commissie welke bijdrage is geleverd aan het functioneren van de raad.
Wat in alle gesprekken naar voren kwam, is de behoefte aan concrete handvatten. Hoe maak je maatschappelijke verantwoording zichtbaar in het jaarverslag? Welke thema’s verdienen structureel aandacht? De handreikingen van VTOI-NVTK worden daarbij als waardevol en ondersteunend ervaren — ze bieden richting en inspiratie om de maatschappelijke opgave van de raad concreter en zichtbaarder te maken.
Samen leren en richting geven
De regiobijeenkomsten maakten opnieuw duidelijk hoe waardevol het is om ervaringen uit te wisselen. Toezichthouders herkenden elkaars vragen, deelden oplossingen en gaven richting aan de verdere ontwikkeling van goed toezicht.
VTOI-NVTK neemt de inzichten uit deze bijeenkomsten mee in de gesprekken met OCW en de sectorraden, de verdere uitwerking van de lidmaatschapsvoorwaarden en het Programma Goed Toezicht dat in 2026 wordt gelanceerd om onze leden te helpen. Daarover binnenkort meer.