Steeds meer jongeren spijbelen of zitten langdurig thuis, terwijl onderwijs essentieel is voor volwaardige deelname aan de samenleving. Daarom is het belangrijk om schoolverzuim zo veel mogelijk tegen te gaan. Wat helpt daarbij? Om dat in beeld te brengen heeft de onderwijsinspectie studies naar schoolverzuim van de afgelopen 35 jaar onderzocht in een meta-analyse.
Een belangrijke bevinding – niet verbazingwekkend – is dat een schoolbrede aanpak, waarbij maatwerk wordt geleverd, het meest kansrijk lijkt. Dat blijkt uit het rapport van de onderwijsinspectie ‘Terug naar school: effectieve interventies’. Bij het onderzoek werden 5596 internationale studies tussen 1990 en 2024 gevonden, waarvan 65 studies betrouwbaar genoeg waren. Deze vielen uiteen in vier thema’s:
Ondersteuningsprogramma’s, gericht op het realiseren van basisvoorwaarden, zoals een gratis ontbijt.
Ondersteuningsnetwerken, die formele of informele pedagogische en gedragsmatige ondersteuning bieden.
Schoolbrede programma’s die een uitnodigend schoolklimaat creëren.
Samengestelde programma’s, die een combinatie van bovenstaande strategieën vormen, vaak met vroegsignalering en het betrekken van het (in)formele netwerk van scholieren.
Uit de analyses blijkt dat schoolbrede en samengestelde interventies veelbelovend zijn. Hierbij wordt een preventieve schoolbrede aanpak gecombineerd met gerichte interventies voor specifieke oorzaken voor verzuim. Een dergelijke aanpak bestaat globaal uit de volgende onderdelen: een helder beleid, een goede registratie van aanwezigheid, inzicht in de niveaus van verzuim (incidenteel, opkomend, structureel) en tot slot overleg met betrokkenen om risico’s en beschermende factoren in beeld te brengen.
De bevindingen van de meta-analyse ondersteunen de aanpak die aangereikt wordt door de praktijkkaart Van thuis weer naar school. Deze is opgesteld door het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) en de landelijke beroepsvereniging voor leerplicht Ingrado op verzoek van het ministerie van OCW.