Schoolgang jonge asielzoekers kent vele obstakels

In de zorg en ondersteuning aan alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv’ers) bestaat veel onduidelijkheid. Dat belemmert de leerlingen of studenten op school en in de samenleving. Zo blijkt uit onderzoek van Toezicht Sociaal Domein (TSD), waarin de Inspectie van het Onderwijs samenwerkt met de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, de Inspectie Justitie en Veiligheid en de Nederlandse Arbeidsinspectie.

Amv’ers zijn asielzoekers onder de 18 jaar die zonder hun ouders of voogd naar Nederland zijn gekomen. Individuele professionals zetten zich met een grote betrokkenheid voor hen in. Maar in de samenwerking binnen gemeenten is verbetering nodig. Gemeenten, scholen en andere organisaties moeten hiervoor stappen zetten. Daarbij moeten ze ook meer gebruikmaken van de meningen en ervaringen van de jongeren zelf.

Daarnaast zijn er problemen die landelijk spelen. Zo ervaren scholen onduidelijkheid over de ruimte die zij hebben om maatwerk te bieden. Ook moeten amv’ers vaak verhuizen, onder andere vanwege een gebrek aan opvanglocaties. Door de verhuizingen moeten ze vaak van een school af. Ze kunnen na een verhuizing niet altijd direct starten op hun nieuwe school. Dat staat het leren in de weg.

Ook is het schoolverzuim onder deze jongeren hoog. Jongeren hebben vaak veel aan hun hoofd. Goede zorg en ondersteuning zijn nodig om amv’ers beter te helpen bij de uitdagingen die zij tegenkomen in het onderwijs en bij het meedoen in de samenleving.

In drie gemeenten bekeek TSD hoe betrokken organisaties samenwerken om goede zorg en ondersteuning te bieden. Dit zowel bij het naar school gaan als bij bijvoorbeeld sport en andere activiteiten. Het is voor de jongeren, maar ook voor de professionals zelf, niet altijd duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is. Welke professional is bijvoorbeeld verantwoordelijk voor het contact met de school en wie neemt jongeren mee in berichtgeving over hun asielprocedure?

Volgens TSD moeten gemeenten beter de regie pakken in de samenwerking tussen organisaties. Er is te weinig duidelijkheid over wie knopen door mag hakken in ingewikkelde situaties, bijvoorbeeld bij schoolverzuim. Gemeenten en betrokken organisaties hebben echter op hun beurt ook te maken met problemen op landelijk niveau.

TSD pleit er voor dat zij bij het verkrijgen van een verblijfsstatus of het bereiken van de leeftijd van 18 jaar de regio niet hoeven te verlaten. Ook moet er meer duidelijkheid komen voor scholen over het nieuwkomersonderwijs. In hoeverre kunnen scholen bijvoorbeeld maatwerk leveren om aan te sluiten bij wat deze jongeren nodig hebben? TSD roept ministeries op deze duidelijkheid te bieden.