In schooljaar 2025-2026 volgen voor het eerst meer dan 30.000 leerlingen praktijkonderwijs. De groei komt onder meer door het grote aantal zij-instromers vanuit het vmbo of een (internationale) schakelklas. De Sectorraad Praktijkonderwijs meldt in een jaarlijks rapport over de staat van het praktijkonderwijs in Nederland dat de groei ook leidt tot uitdagingen voor docenten.
Scholen in het praktijkonderwijs kampen met een grote toename van het aantal leerlingen dat later instroomt. Vanwege de grote zorgvraag van veel van deze leerlingen, neemt de werkdruk voor de leraren en begeleiders flink toe. Wat weer zorgt voor meer verzuim. Ook zijn vacatures steeds moeilijker te vervullen, meldt de sectorraad.
Sinds 2020 daalde de instroom in het praktijkonderwijs vanaf de basisschool met tien procent. De zij-instroom vanuit het vmbo is sindsdien echter sterk gestegen: 29 procent in leerjaar 1 en 25 procent in leerjaar 2. Ook komen steeds meer leerlingen uit de internationale schakelklas (isk) op een school voor praktijkonderwijs (pro) terecht: meer dan duizend leerlingen per jaar. Ook uit het voortgezet speciaal onderwijs (vso) neemt het aantal zij-instromers toe.
Zij-instroom heeft een negatieve invloed op de dynamiek in de klas. Leerlingen die op een later moment binnenkomen, moeten opgevangen worden in een leeromgeving die ze niet gewend zijn. Daarnaast kampen veel van de leerlingen uit het vmbo met een ‘faalervaring’, wat tot motivatieproblemen leidt. En veel isk-leerlingen belanden in het praktijkonderwijs vanwege hun taalachterstand, maar zouden in veel gevallen beter bij een theoretische leerroute passen, wat tot frustratie bij deze leerlingen leidt.
In een enquête gaf 96 procent van de docenten van scholen voor praktijkonderwijs aan dat hun werkdruk nu hoger is door het toegenomen aantal zorgleerlingen. Ook is het ziekteverzuim (6,4 procent) en het lerarentekort (5,6 procent) nergens in het onderwijs zo hoog als in het praktijkonderwijs.
Op vrijdag 17 april 2026 heeft staatssecretaris van onderwijs Judith Tielen een brief over het praktijkonderwijs naar de Tweede Kamer gestuurd. Met deze brief informeert zij de Kamer over de lopende ontwikkelingen en voorgenomen besluiten met betrekking tot het praktijkonderwijs. Daarbij wordt specifiek ingegaan op de mogelijkheid van een zelfstandig toetsadvies voor praktijkonderwijs bij de doorstroomtoets en een verkenning naar het afschaffen van de toelaatbaarheidsverklaring (tlv), inclusief financiële gevolgen.